Video oyunları, genelde her kesime hitap etmeyen ve birçokları tarafından zaman kaybı olarak görülen eğlence araçlarıdır. Ancak, bazı oyunlar vardır ki sizi eğlencenin ötesine taşır; hatta dolu bir içerikle sizi belli bir konu üzerinde ciddi şekilde bilgilendirebilir.

1979 Revolution: Black Friday, tam da böyle bir kategorizasyonun içine dahil edilebilecek, kendisini diğer bilgisayar oyunlarından farklı bir noktaya konumlayan bir başyapıt olarak karşımıza çıkıyor. Macera ve interaktif drama olarak Nisan 2016’da görücüye çıkan oyun, Almanya’dan ülkesi İran’a dönen gazeteci Reza’nın gözünden İran Devrimi`ne şahit olmamızı sağlıyor.

Oyunun giriş sahnesindeki bu yazıda da belirtildiği gibi, 1978 yazında binlerce İranlı, yaşam şekilleri, inanç biçimleri ve politik duruşları ne olursa olsun; Şah rejimine karşı ciddi bir ayaklanma başlattılar. İlk etapta, 1978 Ramazan`ı sonrası, gerileyen ekonomiye ve sansüre karşı olan bu gösteriler, bir süre sonra genel bir greve dönüştü ve özellikle petrol kuyularında çalışan işçilerin ayaklanması, petrol ihracatına ve dolayısıyla rejimin gelirlerine büyük darbe vurdu. Ayrıca, ordunun ihtiyacı olan dizel yakıtların da aynı sebepten karşılanamaması, rejimin daha sert önlemler almasına yol açtı.

Şah, gelişen bu olaylar karşısında askeri hükümeti devreye soksa da toplumdaki huzursuzluk ve Şah’a karşı olan tepkiler durulmadı. 1979 Ocak ayında ise, Şah ülkeyi terk etti ve hükümeti Şahpur Bahtiyar`a bıraktı. Ancak, muhalefetin ve elbette ki Devrim’in simgesi haline gelen Humeyni, Bahtiyar’la işbirliği yapmayı reddetti ve onun yerine Mehdi Bezirgan`ı başbakan ilan ettiğini açıkladı. Ordunun tarafsız kalmayı tercih ettiği bu süreçte ülke 10 gün boyunca iki karşıt hükümetle karşı karşıya kaldı. Yaklaşık bir sene süren bu karmaşa ve olayların sonrasında, Şah rejimi yıkıldı ve bilindiği gibi İran İslam Cumhuriyeti kuruldu.

Bilinen ve gözlemlenen diğer devrimlerin aksine İran Devrimi, özellikle şehirlerde büyük destek görmesi, şiddetli çatışmalar yerine barışçıl ve silahsız gösterilerle güçlenmesi ve dış güçlerin müdahalesi olmadan yapılması bakımından modern bir devrim olarak değerlendiriliyor.

Geleneksel ve modern güçlerin bir araya gelerek oluşturduğu bu Devrim, özellikle ilk dönemlerinde farklı gruplardan pek çok insanı bir araya getirdi. Özellikle 1978’e kadar petrol endüstrisinin sağladığı gelirlerle kendilerini maddi açıdan iyi duruma getirmiş olan sınıflar, 1977 ve 1978 yıllarında petrol fiyatlarının düşmesiyle zenginliklerini tamamen kaybetmeseler de eski durumlarında değillerdi. Bunun yanında, bu dönemde enflasyonun kontrolü için devlet eliyle yapılan müdahaleler ve yavaşlayan ekonomi, özellikle bu grupları oldukça rahatsız etti.

Şah`ın hüküm sürdüğü dönem boyunca, özellikle ABD kaynaklı makineleşmenin hızlandırılması, kırsal alanda pek çok iş kaybına ve dolayısıyla şehirlere göçü yarattı. Şehirlere göçen bu kesimler, ekonomik eşitsizliğin en çok vurduğu kesimlerden bir tanesi haline geldi. Öyle ki, şehirdeki ev stoklarının yetersizliği nedeniyle ödenemeyecek kiralarla burun buruna geldiler.

Şah`ın yönetimi ise insanların tepki göstermesi için başlı başına sebepler barındırıyordu. Ayyuka çıkan yolsuzluklar, artan petrol gelirleriyle gereğinden fazla büyüyen ve verimliliğini tamamen kaybeden devlet bürokrasisi ve halihazırda Şah`ın yönetimi askeri darbeler yoluyla almış olması, meşruiyet açısından rejime büyük darbeler vurdu. Ayrıca, rejim karşıtlarına uygulanan hapis cezaları, işkenceler ve rejimin istihbarat aygıtı SAVAK tarafından yapılan takibatlar, muhalif grupların birbirlerini daha sıkı desteklemelerine sebep oldu.

İlk etapta, ilahiyat öğrencileri ve tüccarların ön planda olduğu ayaklanmalara şehirli fakir sınıflar da dahil oldu ve ardından orta sınıf da geniş kitlelerle harekete destek verdi. Özellikle pek çok orta sınıf, 1979 Revolution: Black Friday`de de bire bir şahit olacağınız gibi, Devrim sonrası için İslamcıların sistem dışına atılabileceğine inandı; ancak olaylar bu şekilde ilerlemedi. Aksine, Devrim sırasındaki tüm itici güçlerine rağmen, sürecin sonrasında bu gruplar İslamcı kesimlere karşı tüm güçlerini yitirdi ve muhalif konuma düştü.

1979 Revolution: Black Friday, yukarıda kısaca bahsettiğimiz İran İslam Devrimi sürecini rejim güçleri protestoculara ateş ettiğinde barut kokusunu bile teneffüs etmemizi sağlayan bir canlılıkta anlatan önemli bir yapım. Oyun süresince ana karakter Reza`nın fotoğraf makinesi ile döneme ilişkin gerçek fotoğrafları kendi ellerinizle çekme fırsatına erişebilir, Humeyni`nin Devrim boyunca yayınladığı ses kayıtlarını dinleyebilir, Tahran sokaklarında neler olduğuna kendi gözlerinizle şahit olabilirsiniz. Ayrıca, oyunun interaktif drama olması sebebiyle hikayenin gidişatını kendi tercihlerinizle etkileme fırsatına da sahipsiniz.

Yersiz Fikirler, 1979 Revolution: Black Friday`i İran meraklılarına şiddetle tavsiye ediyor.