Bir Sanat Soykırımı: İkonoklazm

Bizans İmparatorluğu`ndaki dini ihtilaflar, imparatorların dini konularda aktif rol almalarından dolayı oldukça karmaşık bir yapıdaydı. İmparatorlar, Kilise hayatında büyük bir güce sahiplerdi ve bu sebeple bazı Kilise yetkilileri tarafından Tanrı ile eşdeğer tutuluyorlardı. Bununla birlikte, bölgesel farklılıklardan dolayı hiçbir hükümdar ülke çapında homojen bir dini model yaratamadı. 8. yüzyıldaki toprak kayıpları ve yeniden şekillenen doktrinlerle birlikte dini barış nihayet sağlandı. Ancak, bu kez de ikonoklazm döneme damgasını vurmaya başladı.

İkonoklastlar, Mesih İsa ve azizlerin ikonalarına tapılmasının yasaklanmasını isteyen bir gruptu. İlk olarak İmparator III. Leon tarafından başlatılan ikonoklazm, oğlu V. Konstantin`le birlikte daha büyük bir enerjiye sahip olmaya başladı. İkonoklazmın temelinde pek çok farklı motif bulunuyordu: İkonoklastlar, ikonalara tapınmanın paganlığa ait bir alışkanlık olduğunu ve Mesih İsa`nın insan yapımı hiçbir şey ile anlatılamayacak kadar yüce olduğunu savunuyorlardı. Bu savunmanın bir başka dayanak noktası, 10 Emir`de yer alan putlara tapma yasağıydı.

Dini motiflerin yanında, ikonoklazm için başka sebepler de bulunuyordu: İslam güçlerine karşı İstanbul`u savunmayı başaran III. Leon, ikonoklazmı kullanarak Müslümanların Hristiyanlığa karşı yaptığı en büyük suçlamalardan biri olan ‘resimlere tapma’ konusunda İslam`a karşı bir cevap oluşturmaya çalıştı. Bununla birlikte, ikonoklazm gibi radikal bir dini hareket yoluyla hükümdarlar Kilise`nin zamanla yükselen maddi ve manevi gücünün önüne bir set çekmek istediler.

İkonoklastik tartışmalar 9. yüzyılda eski statükoya dönülmesiyle son buldu ve ikonalar eski önemini yeniden kazandı. Ancak, ikonoklazm hareketi ciddi sonuçlara da yol açtı: İmparatorluk emriyle, dini nitelik taşıyan sanat eserlerinin büyük bir bölümü yok edildi. 9. yüzyıl öncesi Bizans ikonlarının pek çoğu, imparatorların kolayca erişemediği Filistin ve İtalya gibi uzak bölgelerde muhafaza edilerek günümüze ulaşabildi. Bununla birlikte, ikonoklazm Papalık ve Bizans arasında büyük bir ayrılığın meydana gelmesine de sebep oldu.

Yorum bırakın